آرک ها (Archways) المان های معماری هستند که خطوط سخت و زاویه دار را به فرم های نرم و روان تبدیل می کنند. اجرای یک قوس بی نقص با صفحات گچی، نیازمند درک رفتار فیزیکی گچ برگ، تغییرات در ساختار زیرسازی و استفاده از ابزارهای تخصصی است. اجرای نادرست این مراحل منجر به ایجاد لبه های چندضلعی، ترک خوردگی بتونه و ناپایداری سازه می شود. در این مقاله تکنیک های اصولی ساخت قوس در سیستم های درای وال را بررسی می کنیم.
زیرسازی و فرم دهی شبکه فلزی قوس
اولین قدم برای ساخت آرک، ایجاد یک اسکلت فلزی منحنی و مستحکم است. برای اجرای این قاب دو روش استاندارد وجود دارد:
- استفاده از سازه های منعطف (Flex Tracks): این پروفیل ها در کارخانه به صورت چاک دار تولید می شوند و به راحتی با دست به هر شعاعی در می آیند. سرعت اجرا با این سازه ها بسیار بالاست.
- برش پروفیل های استاندارد: می توانید از سازه های U36 یا رانر معمولی استفاده کنید. با استفاده از یک قیچی ورق بر، لبه های جانبی (Flanges) پروفیل را در فواصل مساوی (مثلا هر ۵ سانتی متر) برش دهید تا سازه حول محور جان (Web) خم شود. هرچه شعاع قوس تندتر باشد، فاصله این برش ها باید کمتر شود. پس از فرم دهی، این سازه باید به دقت به اسکلت اصلی متصل شود. برای درک بهتر ساختارهای فلزی پایه، این مقاله رو بخون: دیوار کاذب.
نصب و برش گچ برگ روی سطوح عمودی آرک
پوشش دادن سطوح تخت اطراف قوس بسیار ساده است. نیازی نیست پانل گچی را پیش از نصب، اندازه گیری و به شکل منحنی برش دهید.
پانل گچی استاندارد را به طور کامل روی دهانه نصب و پیچ کنید. سپس با استفاده از یک اره دستی کناف (Keyhole Saw) یا اورفرز مخصوص گچ برگ (Drywall Router)، مته یا تیغه را در امتداد لبه داخلی سازه فلزی حرکت دهید و قسمت های اضافی را ببرید. این تکنیک باعث می شود لبه گچ برگ دقیقا با زیرسازی فلزی هم تراز شود و هیچ خطایی در انطباق به وجود نیاید.
تکنیک های خم کردن گچ برگ برای سطح داخلی قوس (Intrados)
پوشش دادن قسمت زیرین طاق (سطح منحنی) چالش برانگیزترین بخش کار است. گچ برگ های استاندارد در برابر خمش مقاومت می کنند و می شکنند. برای حل این مشکل سه رویکرد وجود دارد:
۱. استفاده از پانل های منعطف (Flex Boards): این پانل ها با ضخامت ۶.۵ میلی متر مخصوص سطوح منحنی تولید می شوند. به دلیل ضخامت کم، به راحتی به صورت خشک خم می شوند. برای تامین مقاومت کافی در برابر ضربه، معمولا دو لایه از این پانل ها روی هم نصب می شود.
۲. روش مرطوب کردن (Wet Bending): اگر از پانل های ۱۲.۵ میلی متری استاندارد استفاده می کنید، می توانید سطح پشتی کاغذ را با یک غلتک یا اسپری آب مرطوب کنید. پانل باید حدود ۱۰ الی ۱۵ دقیقه در این حالت بماند تا رطوبت به هسته گچی نفوذ کند. پس از نصب و فرم گرفتن روی سازه، گچ برگ خشک شده و سختی اولیه خود را به دست می آورد.
۳. ایجاد شیار پشتی (Scoring): در این تکنیک، با استفاده از کاتر، شیارهای موازی و نزدیکی در پشت پانل ایجاد می کنند تا هسته گچی شکسته شود، اما کاغذ رویی سالم بماند. این روش پانل را به قطعات متصل به هم تبدیل می کند که روی سازه منحنی می نشیند. برای آشنایی با کاربرد این سطوح منحنی در معماری، این مقاله رو بخون: سقف کاذب.
نصب کرنربید منعطف؛ راز لبه های بی نقص
استفاده از نبشی های فلزی استاندارد و چاک دادن آن ها با قیچی ورق بر برای اجرای قوس، یک اشتباه فنی است. این کار باعث ایجاد زاویه های تند و ظاهری چندضلعی در لبه کار می شود.
برای ایجاد یک خط منحنی کاملا یکدست، باید از کرنربیدهای منعطف پلاستیکی (Vinyl Archway Beads) استفاده کنید. این محافظ های گوشه، دارای یک لبه یکپارچه و یک لبه چاک دار هستند که بدون شکستگی با هر شعاعی منطبق می شوند. برای نصب این کرنربیدها می توانید از چسب اسپری مخصوص، منگنه کوب صنعتی یا فشردن قطعه در لایه ای از بتونه درزگیر استفاده کنید تا کاملا با ساختار دیوار یکپارچه شوند.
بتونه کاری و پرداخت نهایی سطح منحنی
پرداخت نهایی روی سطوح منحنی نیازمند ابزار و دقت متفاوتی نسبت به دیوارهای تخت است:
- اجرای لایه های نازک: بتونه کاری باید در ۲ تا ۳ لایه انجام شود. لایه اول فقط برای پر کردن منافذ کرنربید است. لایه های بعدی باید با عرض بیشتر (حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر) روی دیوار کشیده شوند تا برآمدگی کرنربید کاملا در سطح دیوار محو شود.
- سنباده زنی با بلوک منعطف: هرگز از بلوک های سنباده تخت برای سطوح منحنی استفاده نکنید؛ این کار باعث ایجاد خط و خش و از بین رفتن فرم نرم قوس می شود. از پدهای اسفنجی منعطف برای یکدست کردن بتونه ها استفاده کنید.
